Gospodarka nieruchomościami w 2026 r. - węzłowe problemy praktyki i orzecznictwa ("the best of" u.g.n.)

1Sprzedaż nieruchomości na rzecz użytkownika wieczystego

• roszczenie o wykup z art. 198g u.g.n. - przesłanki i wyłączenia, zasady ustalania ceny (art. 198h u.g.n.), pomoc publiczna,
• sprzedaż w trybie art. 32 u.g.n. - rokowania pisemne, karencja 10 lat,
• bonifikaty i ich zwrot.

2Aktualizacja opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego

• aktualizacja według celu względnie faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości,
• stosowanie § 43 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości,
• procedura zmiany celu użytkowania wieczystego (art. 73 ust. 2b–2g oraz art. 221 u.g.n.).

3Tryb bezprzetargowy zbywania nieruchomości publicznych (art. 37 u.g.n.)

• zbycie na poprawę warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej (art. 37 ust. 2 pkt 6) - granica między racjonalnym gospodarowaniem a obejściem prawa,
• interpretacja art. 37 ust. 3 u.g.n.,
• odstępstwa od trybu przetargowego przy najmie i dzierżawie - art. 37 ust. 4 u.g.n.

4Bonifikaty od ceny nieruchomości (art. 68 u.g.n.)

• przesłanki ustawowe i uznaniowość organu,
• zasady i orzecznictwo dotyczące zwrotu bonifikaty.

5Ograniczenie prawa własności na podstawie art. 124 u.g.n.

• przesłanka niezbędności ograniczenia i jej dowodzenie,
• istota rokowań i wyznaczenie terminu na zawarcie umowy,
• zgodność ograniczenia z ustaleniami planu miejscowego,
• konstrukcja decyzji ograniczającej własność; art. 124b i art. 126 u.g.n. w praktyce.

6Odszkodowania za wywłaszczenie - zasada korzyści po uchwale NSA z 27 maja 2025 r. (I OPS 1/24)

• nadrzędność art. 134 u.g.n. nad § 49 rozporządzenia w sprawie wyceny,
• "mała zasada korzyści" (§ 49 ust. 3 rozporządzenia) a "duża zasada korzyści" (art. 134 ust. 4 u.g.n.),
• weryfikacja operatu szacunkowego przez organ.

7Podziały nieruchomości

• dopuszczalność podziału na podstawie planu miejscowego (art. 93 u.g.n.) i decyzji WZ (art. 94 u.g.n.),
• wydzielenie działek pod drogi publiczne - art. 98 u.g.n. i odszkodowanie,
• dostęp do drogi publicznej jako warunek podziału.

8Opłaty adiacenckie

• opłata z tytułu podziału (art. 98a u.g.n.) - istotne daty, suma wartości działek po podziale,
• opłata infrastrukturalna - zakres urządzeń, ustalenie daty stworzenia warunków przyłączenia,
• powołanie biegłego i ocena operatu.

9Zwrot wywłaszczonych nieruchomości

• zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia,
• delikt zwrotowy - konsekwencje użycia nieruchomości na inny cel bez zawiadomienia,
• interpretacja art. 216 u.g.n., zwrot udziału.

10Trwały zarząd i gospodarowanie zasobem

• uprawnienia trwałego zarządcy (roboty budowlane, najem, dzierżawa, użyczenie),
• opłaty za trwały zarząd, bonifikaty i aktualizacja,
• plany wykorzystania zasobu i nadzór wojewody nad gospodarowaniem nieruchomościami Skarbu Państwa.